تجدید بنای مسجد جامع نجف آباد

سکوهاي جلوي درب اصلي مسجد، محل فروش و ساخت ابزار، يراق و بعضي ادوات فلزي مورد استفاده در خانه ها بود. مرحوم عباس مسجدي (سليمان پور) خادم مسجد که فردي هنرمند بود، علاوه بر اداره امور مسجد، اوقات فراغت خود را به ساخت لوازم خانگي مي پرداخت و محل کارش همين جا بود.

ساختمان مسجد از مصالح گران قيمت و تزئينات آن چناني برخوردار نبود. به نظر مي رسد براي بنا و ساختمان مسجد، بودجه چنداني اختصاص نيافته بود. ديوارها، گچ کشي و کف شبستان نيز از گچ پوشيده شده بودند. ستون هاي شبستان همان طورکه گفته شد، از سنگ، ساروج، خشت وآجر ساخته شده بودند و از ستون سنگي خبري نبود. نقل شده که براي ساختن شبستان به دليل نبود لوازم کافي، ابتدا براي هر ستون چاهي به عمق حدود سه متر حفر کرده، بنايان به داخل آن شده و با سنگ و آجر، ستوني تا ارتفاع نيم متر از زمين ساخته و بالا می آورده اند. پس از اتمام ستونها، بر روي زمين نشسته و سقف هاي گنبدي شبستان را ساخته اند. پس از آن کارگران خاک داخل شبستان را کنده و خارج کرده اند. سپس ديوارها با کاه گل وگچ تعمير شدند. اين شيوه معماري و اجرا، مديون تلاش و هنرنمايي استاد رضا، بنّاي هنرمندي بود که در ساخت هاي سقف هاي شبستاني معروف بوده است.

متصديان امور اداره اين مجموعه فرهنگي مذهبي، در دهه40 به فکر تجديد بناي آن افتادند. ابتدا جلسات متعدد تشکيل و چگونگي معماري، تامین هزينه و ساير موارد را به دقت مورد بررسي قرار داده و از صاحب نظران نيز در جلسات خود کمک گرفتند. جلسات عمدتاً شبها پس از نماز و روي مهتابي شبستان در اطراف چراغ توري تشکيل مي شد و به بحث و مذاکره مي پرداختند. تعداد آنها اصولأ بين15 تا 20 نفر بودند. اينجانب نيز به سبب حضور پدرم به عنوان بنّا و معمار، در چند جلسه حاضر بودم. شبي را به ياد دارم که آقاي مهندس لُرزاده، مسجدساز معروف را از تهران دعوت کرده بودند. پس از مباحث طولاني پیرامون ابعاد بنا، ايشان آمادة طرح و نقشة جديدي براي اين مسجد شد.

حاضران در آن جلسه تا آنجا که به ياد دارم بدين شرح بودند:
مرحوم آيت الله منتظري، حاج آقا حسن آيتي، حاج قربانعلي خليلي، حاج يدالله انتشاري، غلامحسين حق پرستي، حاج آقا مجتبي آيت، حاج آقا حسن رضويان، حاج شيخ علي محمد پور نمازي و سيد عطا الله مرتضوي.

موسسين با کمک مردم به ساخت بناي جديدی اقدام کردند. ابتدا بتن ريزي ستون هاي بلند و ديوارکشي اطراف بنا را به پايان بردند. سپس کار بستن قالب سقف ها آغاز و مدتي طول کشيد تا آماده بتن ريزي گرديد. ابتدا به واسطه جارچي شهر، مرحوم خان پرکني از کشاورزان و کارگران در خواست کردند که براي بتن ريزي مسجد روز جمعه در محل حاضر شوند.
روز جمعه فرا رسيد، بنّاها و معمارانی چون حاج قربانعلي خليلي(پدرم)، يدالله انتشاري، اسدالله پاينده، حاج قربانعلي پيشکار، ابراهيم اميني و ديگران با بستن دو چوب بستِ دو طبقه، يکي در داخل مسجد و ديگري در خيابان روبه روي گاراژ آيتي، کار بتن ريزي را آغاز کردند. براي ريختن بتن صدها نفر از مردم عاشقانه شرکت کردند. بدون اغراق مي توان گفت هر کسي که مي توانست کار کند در آن روز حضور پيدا کرد، آنقدر آدم آمده بود که براي بيش از نصف آنها نه کاري وجود داشت و نه جايي. دهها گوسفند اهدايي قرباني شد و آبگوشت مفصلي به کارگران دادند. دو سه ساعت از ظهر بيشتر نگذشته بود که بتن ريزي آن سقف عظيم، به پايان رسيد.

📌بخشی از کتاب «مقدمه ای بر تاریخ و فرهنگ مردم نجف آباد» به قلم «فضل الله خلیلی»؛ کاری از انتشارات مهر زهرا (س)

مقدمه ای بر تاریخ و فرهنگ مردم نجف آباد

تجدید بنای مسجد جامع نجف آباد