مسجد بازار نجف آباد

مسجد بازار (آمحمد)، معروف به مسجد آمحمد اصفهاني، در مرکز بازار واقع شده است. از غرب به خيابان بازار، از شمال و جنوب به مغازهاي بازار و از غرب به منزل مسکوني متصل است. اين مسجد بنا به نقل اشخاص سالخورده، دومين مسجدي است که در نجف آباد ساخته شده و قدمتي بيش از 300 سال دارد.

سازنده بنا و واقف آن آسيد محمد اصفهاني نامي بود که همزمان عصارخانه بازار (آقا بزرگ) را نيز ساخته است. مسجد طولي برابر50 متر و عرضي42 متر را دارا است. ساختمان آن از بدو تأسيس تاکنون از چهار قسمت تشکيل شده است:

الف- شبستان بزرگي در ضلع شرقي مسجد با ستون هاي سنگي و سقف آجري ضربي که روي آن نيز تسطيح و با آجر فرش شده بود. از شبستان در زمستان ها استفاده مي شد و مهتابي روي آن محل برگزاري نماز و اجتماعات ديگر در شب هاي بهار و تابستان بوده است. از اين قسمت اکنون چيزي بر جاي نيست.

ب- در ضلع شمالي مسجد، سالني همراه با منبر و محراب و چايخانه و ساير ملزومات ساخته بودند که مي شد در تمام طول سال از آن استفاده کرد. از اين سالن نيز اکنون خبري نيست و سال هاست که تخريب و دو سالن بزرگ جايگزين آن شده است.

ج- بناي سومي که از آن زمان به يادگار مانده و هنوز پا برجا است، سه ايوان در جنوب مسجد با سه دهنه است. دهنه ايوان وسطي که بزرگ تر است، با سقف هاي گنبدي شکل بلند پوشيده شده و دو ايوان طرفين کوچک تر و دو طبقه است که طبقه فوقاني براي خانم ها مورد استفاده قرار می گرفته است.

درب ورودي اين طبقات به ايوان بزرگ باز مي شود. نماي روبه روي ايوان با آجر و کاشي هايی زيبا تزئين شده است. اين بنا مخصوص مراسم نماز جماعت ظهر و عصر در روزهاي تابستان است زيرا ايوان ها در تابستان خنک هستند. پس از نماز نيز عمدتاً مسافران و افراد بازار در آن مي نشينند و به گفتگو يا استراحت مي پردازند.

امروزه در اين ساختمان باشکوه قديمي دخل و تصرف هاي ناشيانه اي صورت گرفته است. از جمله اينکه به ايوان ها درب گذاشته و «اِزاره» ديوارها را سنگ کاري کرده اند که چندان با معماري آن سازگار نيست.

د- درب اصلي مسجد که در ضلع غربي قرار دارد همراه با دو سکوي سنگي، دو مناره بلند و باشکوه در طرفين، با کاشي کاري و نماي زيبا، آن را از داخل بازار ديدني کرده است. ضلع غربي مسجد از درب ورودي تا رسيدن به ايوان هاي جنوبي، به دو قسمت تقسيم شده است. قسمت داخلي که تأسيسات و نيازمندي هاي مسجد از قبيل سقاخانه، وضوخانه، انبار، چاه آب، آب انبار و اتاق متولي مسجد در آن قرار دارد. قسمت بيروني رو به خيابان شامل تعدادي مغازه است که از موقوفات مسجد محسوب مي شود.

📌بخشی از کتاب «مقدمه ای بر تاریخ و فرهنگ مردم نجف آباد» به قلم «فضل الله خلیلی»؛ کاری از انتشارات مهر زهرا (س)

مقدمه ای بر تاریخ و فرهنگ مردم نجف آباد

مسجد بازار نجف آباد